Nói tới Hoài Vũ nhiều người thường chỉ nhớ tới những bài thơ tình lừng danh được chắp thêm "cánh" bởi âm nhạc như: "Vàm Cỏ Đông", "Anh ở đầu sông em cuối sông", "Đi trong hương tràm", "Chia tay hoàng hôn"… Thế hệ trẻ sau này ít ai biết Hoài Vũ còn là một "cây" truyện ngắn và ký sự chiến trường nhạy bén
Và nếu không rõ tiểu sử của ông thì nhiều người cứ ngỡ Nhà thơ Hoài Vũ là người Long An, vì hầu hết sáng tác của ông đều gắn với mảnh đất này.
Từng được nhiều người đọc xăm. Ông đãi đằng: "Một điều tôi lấy làm tự hào là toàn bộ tác phẩm của mình đều được kết tinh từ tấm lòng và vốn sống thực tiễn chứ không phải bịa đặt.
Anh Nguyễn Văn Bổng, một nhà văn gốc Quảng Nam nhưng chí cốt với Nam Bộ, bất cứ nơi nào cần đến là anh có mặt.
Thi sĩ Hoài Vũ kể rằng, nỗi ám ảnh nhất là những lúc đi chiến trận ba bốn tháng bám dân, có những vùng bị "đánh" trắng, không còn sự sống. Chả hạn, tập ảnh "Con người, tự nhiên và nghệ thuật" gồm toàn ảnh đàn bà khỏa thân chụp dưới mọi góc độ, nghệ thuật xen lẫn thô tục, bán rất chạy.
Anh Đoàn Giỏi, một hào kiệt văn học thực sự. Đó là vốn sống của chính tôi, vốn sống của đồng đội và dân chúng ngay trên chiến trận hà khắc nhưng cũng đầy ái tình thương". Tập truyện dịch "Gió mưa đưa đẩy đôi ta" của ông được ấn hành năm 2013 cũng gây được chú ý.
Riêng về Kim Dung, Hoài Vũ cho rằng tác phẩm của tiểu thuyết gia kiếm hiệp lẫy lừng này có ảnh hưởng rất lớn đối với độc giả Việt Nam, từ từng lớp bình dân đến trí thức. Ngoài Long An, tôi còn gắn bó với hai vùng đất khác là miền Đông Nam Bộ và đai ven Sài Gòn, những nơi nuôi dưỡng tôi trưởng thành, cung cấp nguồn sáng tạo vô tận cho trang viết của tôi"! Nhà thơ Hoài Vũ (bên phải) trong một chuyến thăm cứ văn nghệ ở Củ Chi.
Từ những năm cuối thế kỷ XX đến đầu thế kỷ XXI, sách Trung Quốc được dịch in tràn ngập thị trường Việt Nam, lấn lướt sách dịch từ Pháp, Nga, Anh, Mỹ… Hầu như sách gì ăn khách ở Trung Quốc thì ngay tức khắc có mặt ở Việt Nam, trong đó có sách văn chương, dù không phải tất đều là văn chương thứ thiệt.
Thực tại đau thương và hào hùng của trận mạc đã giúp Hoài Vũ trưởng thành và viết nên những tác phẩm gắn bó sâu sắc với đời thực.
Dưới mưa bom bão đạn, nhiều đồng đội và đồng nghiệp của Hoài Vũ đã ngã xuống, trong đó có những tăm tiếng như Trần Hữu Trang, Nguyễn Thi, Lê Vĩnh Hòa, Lê Anh Xuân… Hoài Vũ là một trong số ít những người may mắn thoát khỏi lưỡi hái tử thần. Thi sĩ Hoài Vũ cho hay nhiều đêm ông thức trắng vì một mẩu hồi tưởng xốn xang nào đó: "Tôi nhớ anh Lý Văn Sâm, một nhà văn có tài, một đội viên cộng sản vào tù ra khám suốt đời bám trụ chiến đấu với toàn bộ tấm lòng.
Ông phân trần: "Tôi nhớ khi còn trong chiến khu, nhiều văn nghệ sĩ đã mang sách Kim Dung xuống hầm bí ẩn để đọc. Hoài Vũ tâm can: "Người ta nói tôi là người Long An cũng phải. Rồi trong khi qui định thế này thế nọ song sách viết về những mánh khoé chính trị hiểm độc, chuyện phòng the dung tục của một số cựu lãnh đạo chủ chốt… thì xuất bản khắp nơi.
Sinh trưởng ở Quảng Ngãi nhưng sự nghiệp cách mạng và văn chương của Hoài Vũ hoàn toàn gắn với Nam Bộ. Có lúc tôi đang đi thì bị bom B.
Ông tâm tư: "Đúng là số tôi may mắn. Có cả sách đồi trụy, như bộ "Hoa Hoa công tử" của Hạ Phi rất dung tục, thác loạn. Những truyện do ông dịch như "Loạn luân", "Người đàn bà xấu số", "Nữ điền chủ chung cục", "A-sư-ma bé bỏng"… đăng nhiều kỳ trên báo chí được in thành tập "Đèn lồng đỏ treo cao cao" năm 2002 đã làm ham mê độc giả một thời. Theo dòng cảm xúc, thi sĩ Hoài Vũ còn kể cho chúng tôi nghe nhiều câu chuyện xúc động lẫn những chuyện cười… ra nước mắt về những nhân vật, những vùng đất mà ông từng gắn bó… 2.
Tuy nhiên, chỉ có các tác phẩm kinh điển mới đứng vững lâu dài trong lòng bạn đọc"
Từ nhỏ, Hoài Vũ đã mê các tác phẩm văn học cổ điển Trung Quốc, như "Thủy Hử", "lầu hồng mộng", "Tam quốc chí"… Sau này khi dùng thông tiếng Hoa, ông có dịp tiếp xúc với nhiều tác phẩm văn học hiện đại Trung Quốc, mà điển hình là của các nhà văn lớn: Lỗ Tấn, Quách Mạt Nhược, Mao Thuẫn, Ba Kim, Lão Xá, Đinh Linh… hiện, qua con đường giao lưu với bạn bè cùng các nguồn tư liệu của tờ báo Sài Gòn phóng thích Hoa văn mà một thời gian dài ông cáng đáng, ông có điều kiện thẳng tắp theo dõi sự phát triển của nền văn học Trung Quốc đương đại.
Tuy nhiên, theo tôi những tác phẩm sau này của Kim Dung không hay bằng những tác phẩm trước đây của ông". Trước tình hình này, Hoài Vũ có cách đánh giá riêng: "Sự mở cửa quá thoáng của Trung Quốc dẫn đến tình trạng không quản lý nổi công tác xuất bản.
Nhiều lần tôi thoát chết trong tấc gang. Thi sĩ Hoài Vũ là một trong những văn nghệ sĩ có mặt xuyên suốt trận mạc chống Mỹ, qua những thời điểm gian khổ và ác liệt nhất. Và không thể quên anh Giang Nam, một con người chân chất, bình dị, sống có tình, gắn bó mật thiết với quần chúng. Những năm từ 1965 tới 1970 là thời kỳ ông viết sung sức nhất, cũng là lúc ông cho ra đời hàng loạt bút ký về những tấm gương, đơn vị quả cảm: "Vàm Cỏ Tây dậy sóng", "Gái Lương Hòa", "Cánh én trên Vườm Thơm", "Nữ pháo binh đô thị", "Đồng bằng đổ lửa", "Làng hầm".
Cái sâu sắc của một người từng trải, sự hóm hỉnh của một người thông minh, nét hồn nhiên cởi mở của một tâm hồn nhà thơ đã tạo nên một Hoài Vũ rất có duyên khi đối thoại, nhóng về cuộc sống và văn học.
52 hất lấp, may có bụi le ngã gần, tôi liền níu ngoi lên chớ không đã toi mạng. Tôi cũng quí anh Trang Thế Hy, một cây bút nhiệt huyết, đáng trân trọng. Điều đó cho thấy rằng chúng ta cũng cần phải thận trọng khi cho xuất bản các ấn phẩm dịch từ Trung Quốc". Chiến tranh đâu chỉ bom đạn mà còn bao mối đe dọa khác luôn rình rập cướp đi sinh mạng con người. Không chỉ làm thơ viết văn, Hoài Vũ còn được biết đến như một dịch giả rất có duyên với văn học Trung Quốc đương đại.
Không cầu kỳ câu chữ, văn học Hoài Vũ luôn tự nhiên, trẻ trung, da diết và nhân hậu như chính con người ông, dù đó là thơ tình hay truyện ngắn, ký sự viết giữa lửa đạn.
Còn nhiều và nhiều nhà văn đáng nói đến nữa, nhất là những người đã đem sinh mạng của mình đổi lấy độc lập, tự do cho sơn hà". Một lần khác tôi qua sông Bé, nước chảy mạnh làm đứt dây mây, tôi trôi giữa dòng nước lồng lộn, nhưng may tấp vào… một gốc cây to nên thoát chết".
Giang Nam với tôi có đầy ắp kỷ niệm với nhau trên chiến trường Nam Bộ. Đau lòng lắm. Khi nước lên thì nhìn những dòng kênh rất thơ mộng, nhưng lúc nước rút thì xương người trắng xóa, có cả những mái tóc dài thiếu nữ quấn vào thân tràm.
Long An đã trở thành quê hương thứ hai của tôi. Những truyện ngắn của ông như "Người Sài Gòn", "Bông sứ trắng", "Tiếng sáo trúc", "Bông huệ trắng", "Gái thời chiến". Dù vậy, người dân vẫn cố bám đất, bám làng, cày cấy dưới làn bom đạn, không chịu vào ấp chiến lược…Và cứ mỗi chuyến đi thực tại như vậy ông đã viết được năm bảy truyện ngắn, bút ký và vài bài thơ.
1. Theo nhòm của dịch giả Hoài Vũ, văn chương Trung Quốc được dịch ở nước ta đã trở thành truyền thống, nhất là văn học cổ điển: "Trước năm 1975, sách văn học Trung Quốc tràn trề Sài Gòn; bên cạnh văn học cổ điển là các tác phẩm đến từ Đài Loan, Hong Kong mà tiêu biểu là hai tác giả Kim Dung và Quỳnh Giao.
Sự oanh liệt và nỗi bi thương cứ tự nhiên trào ra đầu ngọn bút! hiện tại, chiến tranh đã lùi xa, nhưng kỷ niệm mặt trận xưa vẫn luôn sống lại trong ông, nhất là hoạt động văn nghệ bưng biền với những hình ảnh đẹp của bao nhà văn đồng cam cộng khổ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét