Rơ Châm Hmút như một huyền thoại núi rừng còn sót lại của dải đất cánh chim Kơtia
Nhưng dần dần. Tiền. Ông cũng là người biết sử dụng thuần thục 20 bộ cồng chiêng ấy nên với người Tây Nguyên.
Mê ngay từ khi chưa biết cưỡi con voi. Họ đi khắp đất cùng trời Tây Nguyên. Hàng trăm năm trước đều được mua từ Lào và Campuchia. Nếu đánh hết thì phải mất một hôm sớm. Tôi tự chế ra các vật dụng để chỉnh chiêng. Chúng đeo bám đến cùng. Người thì bán theo giá đồng nát. Trong những đêm hội vang dậy đất trời Tây Nguyên ấy. Ông Hmút cũng không rõ mình trở thành nghệ phúc hậu bao giờ nữa.
Họ bán đi với đủ lý do. Người khác chỉ vì thèm rượu mà bán cồng chiêng. Nghệ thuật cồng chiêng đã lên tới đỉnh cao vinh quang và trở nên "đệ nhất nhạc sư". Nhiều đêm. Ông Hmút cũng là người chỉnh chiêng tài hoa của JaKa.
Bay lên cao vút như cánh chim Kơtia. Các lễ nghi cũng thưa dần nhưng các đêm hội thì chỉ còn bộ cồng chiêng của ông Hmút có thể tỏa sáng. Ngày nay. Đó cũng là lý do càng ngày càng ít người biết đánh cồng chiêng". Người khác nữa lại bán bảo vật chỉ với lý do lãng xẹt: Không thích nữa thì bán.
Chỉ biết
Cả buôn cả xã JaKa chỉ còn ông Hmút là còn giữ được chọn bộ 20 chiếc cồng chiêng lớn nhỏ. Ông Hmút bật mí. Nếu tôi bán bộ cồng chiêng ấy đi thì JaKa sẽ vĩnh viễn mất đi bảo vật. Nhưng hồ hết đều không đủ bền chí. Cồng chiêng sẽ không còn vang trên đất Tây Nguyên nữa".
Ông Hmút bảo rằng: "Biết tôi còn giữ được bảo vật quý nên không ít kẻ săn đồ cổ đến gạ gẫm bán lại. Mà với người bản địa Tây Nguyên. Cũng có hơn 20 bài nhạc cồng chiêng khác nhau. Có cái bé bằng bàn tay. Người biết thẩm âm từng loại chiêng lớn nhỏ thì mới có thể sửa được chiêng vỡ. Nghệ nhân Hmút hiện đang giữ trọn bộ 20 bộ cồng chiêng.
Tối tụ bên đống lửa đàn hát. Ông Rơ Châm Hmút là người thừa kế bộ cồng chiêng nguyên vẹn nhất Tây Nguyên. Cuộc sống người Tây Nguyên vô lo vô nghĩ. "Buôn Mrông Yố hiện giờ không tìm đâu ra nhà ai có cồng chiêng nữa đâu. Với ông. Vơ những bộ cồng chiêng của Tây Nguyên còn sót lại đều là đồ cổ.
Chỉ còn nhà tôi là đủ trọn bộ nhưng cũng đang sợ bị mất". "Không biết họ mua để bảo tàng văn hóa hay mua đi bán lại kiếm lời nhưng tôi nghĩ.
Người thì cần tiền mua gạo. Cũng là gia tư của cả buôn làng. Tối nào mà cha đi đánh cồng chiêng mà không cho đi cùng là tôi khóc".
Đừng quy văn hóa ra. Ngay cả nghề chỉnh chiêng cũng được Hmút đeo đuổi từ hồi nhỏ. Đến các buôn làng dự hội cồng chiêng quanh đống lửa nhà rông. Lúc đầu. Ông Hmút bảo. Thậm chí còn đóng giả nhân viên tiếp thị vào tận nhà với ý đồ móc túi"
"Khóc vạ" cồng chiêng Xã JaKa thuộc huyện Chư Păh của tỉnh Gia Lai cũng là cái nôi của văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên từ ngàn đời nay. Nhưng các chuyên gia giám định và kết luận rằng. Ai muốn nghe cồng chiêng đích thực thì hãy một lần đến với JaKa. Bố tôi cũng là nghệ nhân của JaKa nên nhà có nhiều chiêng lắm. Còn trong các lễ hội có khi trình diễn 3 ngày mới hết. Người thì bán theo giá đồ cổ.
Chuyện cũ lâu rồi thì thôi không nhắc nữa. Người nhạc trưởng Hmút lại dẫn dắt đội cồng chiêng qua những nhạc điệu nhịp nhàng nhộn nhịp. Cây Pơ lang thì các loại chiêng cứ thế mà tăng dần. Ngôi nhà sàn của ông Hmút. Bộ cồng chiêng được cất giữ cẩn thận trong sọt. Chưa biết trèo cây Pơ lang bên mộ nhà mồ. Theo ông Hmút. Chỉ cách đây chục năm thì các buôn làng còn nhiều cồng chiêng lắm.
Nhưng chuyện mới mới mẻ kiểm chứng được thì ở JaKa ai cũng biết về ông Rơ Châm Hmút. Cồng chiêng Tây Nguyên bây chừ hiếm lắm. Hmút đều đem chiêng ra thẩm tra. Những câu chuyện còn lưu truyền về tình yêu cồng chiềng đến độ mất ăn mất ngủ vẫn còn được người Tây Nguyên kể lại. Người thừa kế huyền thoại Trong ngôi nhà nhỏ của ông Rơ Châm Hmút hầu như không có gì đáng giá ngoài bộ cồng chiêng gồm 20 chiếc được xếp gọn ghẽ trong những cái sọt tự đan để dưới gầm giường.
Ông Hmút không nhận mình là giỏi nhưng ở JaKa cũng như cả Tây Nguyên thì không ai chỉnh chiêng giỏi hơn Hmút. Sau mỗi đêm hội nhà rông. Rơ Châm Hmút bảo: "Các bộ chiêng sau thời kì dài bị lệch lạc hoặc vỡ lẻ thì phải chỉnh lại.
Môi lại những phần nứt nẻ sao cho tiếng chiêng kia cứ rộn ràng. Người Tây Nguyên vẫn bảo nhau. Các già làng cho Hmút đánh loại chiêng nhỏ chỉ bằng cái đĩa. "Một bộ cồng chiêng có tổng thảy 20 chiếc lớn nhỏ.
Ông không nhớ xác thực tuổi của bộ cồng chiêng ấy là bao nhiêu năm. Mỗi năm Hmút lớn lên bằng cây sào
Rơ Châm Hmút không chỉ là nghệ nhân cồng chiêng độc nhất vô nhị còn sót lại ở JaKa. Còn một điều ít ai biết tới. Ở Tây Nguyên còn truyền nghề chỉnh chiêng cho những người tài hoa. Theo ông Hmút. Hmút thức trắng cùng buôn làng đánh chiêng dự hội.
Hai mươi loại cồng chiêng ông đã đều sang trọng. Chứ nếu đem chiêng ra các xưởng sang sửa thì hầu hết cồng chiêng đều bị lệch âm". Đến lúc nhìn lại. Tôi kiên quyết không bán nhưng cũng không yên. Từ khi biết "khóc vạ" thì cồng chiêng đã ngấm vào máu.
Ông Hmút san sẻ. Trong ngôi nhà sàn nhỏ được làm kiểu cách tân. Có cái to như đầu voi.
Nhiều nghệ nhân đã kế thừa được những tinh hoa thần hiệu của những thanh âm vang dậy rừng núi. Tiền" Với chất giọng vang sang sảng.
Nghệ nhân Rơ Châm Hmút Quách Hòa. Đó là những thứ quý giá nhất mà tiên tổ lại. Cồng chiêng không phải là những vật dụng mà ai cũng có thể làm được. 20 chiếc cồng chiêng cổ mà ông đang giữ được truyền từ đời nọ sang đời kia.
Bộ cồng chiêng mà ông Hmút đang giữ không dưới 500 năm tuổi. Đó là người mê cồng chiêng đến kỳ lạ. Hàng trăm bài nhạc lớn nhỏ ông cũng đã thuộc. Không chỉ có bọn săn đồ cổ dòm nom bộ cồng chiêng 20 chiếc mà ngay cả một số đơn vị văn hóa cũng đến trả giá rất cao. Ninh Thuận chế tạo. Một số ít do các nghệ nhân giỏi nghề đúc đồng vùng Quảng Nam. Ngày hội bây chừ đã ít đi. Ở Tây Nguyên.
Ông còn là một "kho báu sống" quý. Ông Hmút bảo rằng: "Hồi còn bé tí đã biết "khóc vạ" cồng chiêng rồi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét