Thắp sáng ước mong - Ảnh: Ngô giãi bày - Giải B xuất sắc quốc gia 2012 Thi ảnh thường để lại tranh luận Ông Xuân Liễu, một nhà nhiếp ảnh lão thành đặt vấn đề: “Nhiều khi tôi thấy bối rối trước những câu hỏi: Ảnh nghệ thuật là gì, ảnh nghệ thuật có phải là đỉnh cao, là hạt nhân của tất nền nhiếp ảnh hay chỉ là một thú chơi thuần túy như chim, hoa, cây, cá?”
Ngay cả trong lời đề dẫn của NSNA Đặng Đình An, chủ toạ Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Hà Nội, đơn vị tổ chức hội thảo cũng chưa có lời giải thích và việc nêu ra chỉ là để khơi gợi: “Thế nà ảnh nghệ thuật? Câu hỏi muôn thuở được đưa ra trong nhiều hội nghị và hội thảo.
Hội NSNA Việt Nam là một hội nghệ thuật, nhưng lại sẵn sàng bảo trợ các cuộc thi ảnh về. An toàn thực phẩm, an toàn giao thông, thậm chí còn có quyền yêu cầu các ảnh báo chí vào một số giải thưởng quan yếu cấp nhà nước”.
Riêng các nhà phê bình lý luận nhiếp ảnh thì chưa ai được học về lý luận phê bình nhiếp ảnh. Thậm chí thế nè ảnh nghệ thuật, thế nào là ảnh ý tưởng, đâu là ảnh kỷ niệm, đâu là ảnh báo chí cũng chưa có định nghĩa, dẫn đến sự đánh giá theo cảm tính, thiếu rõ ràng.
Theo ông Vũ Huyến, trong nhiếp ảnh Việt Nam có nhiều thứ không rẽ ròi: “Ai chụp ảnh thì cũng vừa là phóng viên, vừa là nghệ sĩ. Rồi thế nè ảnh chân dung? Cuộc tranh luận về khái niệm này bắt đầu từ khi Hội NSNA Việt Nam tổ chức thi ảnh chân dung năm 2010, đến hiện nay chưa ai lý giải, và có cần tiếp đàm luận cho ra ngô ra khoai nữa hay không, chúng ta vẫn đang chờ câu trả lời”, ông An nói.
Lưu Quang Phổ. Ảo mộng là nghệ sĩ lớn Một trong những vấn đề “nóng” nhất của nhiếp ảnh Việt Nam cũng được ông Đặng Đình An đề cập: “Trong khi các cuộc thi ảnh liên tiếp diễn ra năm này qua tháng khác, thì sự kêu ca về ban giám khảo cũng diễn ra tưởng như chẳng bao giờ kết thúc và càng ngày càng bức xúc.
Căn nguyên chính từ đâu?”
Không nhân văn. Cũng vậy”. Ấy thế mà cho đến nay chúng ta vẫn chưa có câu đáp thỏa đáng. Trong khi nhà phê bình nhiếp ảnh Trần Mạnh Thường thì nhận định: “Theo tôi, các nhà nhiếp ảnh Việt Nam, cả về nghệ sĩ sáng tác, người giám định, lẫn người làm phê bình lý luận đều yếu.
Những người chụp ảnh và phê bình nhiếp ảnh Việt Nam nói chung chưa được đào tạo căn bản. Chúng ta thường nói về tính định hướng tinh khiết tác nhiếp ảnh, nhưng ý kiến chung là nghệ sĩ thì được tự do sáng tác. Càng khó hơn khi những bàn cãi can dự giữa ảnh báo chí và ảnh nghệ thuật không bao giờ chấm dứt. Để minh họa, ông Xuân Liễu kể về việc làm giám khảo cuộc thi ảnh tư liệu về biên giới, biển, đảo năm 2012: một bức ảnh rất đúng chủ đề, chụp thủ tướng 2 nước VN - Campuchia nắm tay nhau đứng bên một cột mốc nhưng không được triển lãm vì một số giám khảo cho rằng ảnh này không.
Nghệ thuật. NSNA Cao Minh đặt vấn đề: “Liệu chúng ta có đang mắc bệnh Ảo tưởng hay không? mộng ảo đó là chúng ta tưởng mình đang có một nền nhiếp ảnh lớn với những người cầm máy vững vàng, có trình độ, có tác phẩm tung hoành khắp thế giới
Vậy hai khái niệm đầy mâu thuẫn này sẽ được giải quyết thế nào về mặt khoa học đối với người chụp ảnh?”. Yếu cả về kiến thức, cả về kỹ thuật lẫn kinh nghiệm sống. Thế nên mới có chuyện chấm giải cao cho những bức ảnh chụp sai sự thật, sai thực tại mà dư luận đã phê phán nhiều trong thời kì qua.
Ông Huyến cũng đặt câu hỏi: “Chúng ta thường nói về tính định hướng tinh khiết tác nhiếp ảnh, nhưng quan điểm chung là nghệ sĩ thì được tự do sáng tác. Đây cũng là câu hỏi chưa được trả lời.
Bản thân tôi là một nhà phê bình lý luận được phong cũng chỉ bắt đầu từ việc tự nghiên cứu, dù tôi đã học nhiếp ảnh ở Đức, một số nhà phê bình như Vũ Huyến, Vũ Khánh, Chu Chí Thành, Vũ Đức Tân. Qua một số thành công, nhiều người chụp ảnh đang Ảo tưởng mình là nghệ sĩ lớn”. Theo ông Xuân Liễu, các cuộc thi ảnh thường để lại tranh luận hơn các cuộc thi của hội chuyên ngành khác, căn do vì từ Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Việt Nam đến các hội ảnh địa phương, chưa có sự xác định đâu là ảnh nghệ thuật, đâu là ảnh loại thể khác.
Vậy hai khái niệm đầy mâu thuẫn này sẽ được giải quyết thế nào về mặt khoa học đối với người chụp ảnh? Nhà phê bình Vũ Huyến - nguyên Phó chủ toạ Hội NSNA VN Cũng hệ trọng đến việc giám định, ông Vũ Huyến trong tham luận Nhiều câu hỏi vẫn chưa được trả lời kể trên nói về bộ ảnh Đánh bắt cá ngừ đại dương của một phóng viên dự Giải báo chí 2013 của Hội Nhà báo Việt Nam: ảnh chụp công phu tận Trường Sa, góc đẹp, nhưng rốt cục lại không được giải cao vì một số giám khảo cho rằng việc cầm sào nhọn đâm vào con cá ngừ là.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét